Test wkładki gramofonowej SoundSmith Carmen w highfidelity.pl

High Fidelity 07/2016 (Nr 147)

Wojciech Pacuła

Jak to jest, że jedne rozwiązania stają się powszechne, a inne odchodzą w zapomnienie, co najwyżej egzystując w cieniu obok głównego nurtu? Bo przecież nie decyduje o tym ani kryterium przydatności, ani jakości, ani celowości. Jeśli jednak „zaskoczy”, to często jest tak, że po firmie, która jej wymyśliła, dziedziczy ono nazwę. Dobrze ilustruje to przypadek Velcro (rzepów), Xeroxa (ksero) i Tannoya – ten ostatni w UK przez całe lata był synonimem głośnika PA (używanego w przestrzeni publicznej). Czyż nie golimy się żyletkami (Gillette)? Po prostu jedne „wchodzą” do użycia i języka, a inne nie; jedne z nami zostają, a inne znane są z książek z ciekawostkami. Nie da się więc przeprowadzić dowodu na powód wszechobecności dwóch typów wkładek gramofonowych – Moving magnet i Moving Coil. Pewny jest sam fakt, ale powód takiego stanu rzeczy – już nie. Amerykańska firma Soundsmith („kowal dźwięku”), producent dwóch innych typów wkładek, w tym MI (Moving Iron), ma na ten temat własne zdanie. Jak czytamy w jej materiałach, firmy produkujące wkładki MM zainwestowały niegdyś duże pieniądze w odpowiednie oprzyrządowanie oraz maszyny i nie opłaca się im zmieniać profilu. Pomimo że – jak czytamy na stronach internetowych Soundsmitha – przewagi wkładek MI nad MM są ogromne.

Moving

Najpierw jednak klika słów o tym, co to takiego w ogóle jest to MI. Dwie dominujące typy wkładek – MM i MC – są do siebie podobne tylko w ogólnych zarysach. Igła („tip”) jest w nich przymocowana, najczęściej przyklejona, do wspornika („stylus”) na jednym końcu; na jego drugim jest albo magnes („magnet” - wkładki MM), albo cewki („coil” - MC). Całość przypomina huśtawkę. Ruch magnesu w umieszczonych w jego polu magnetycznym cewkach wywołuje przepływ prądu elektrycznego proporcjonalnego do szybkości drgania igły (wkładki MM), a we wkładkach MC ten sam efekt daje ruch cewek zamocowanych na wsporniku w polu magnetycznym nieruchomych magnesów. Wspornik jest podtrzymywany w jednym miejscu, zwykle blisko cewek lub magnesów i to, jak sztywno jest wsparty przekłada się na tzw. „podatność”.

Wkładki MC chwalone są za większą rozdzielczość niż MM i znacznie większą ilość detali. Zawdzięczają to zmniejszeniu masy elementu ruchomego – cewki są znacznie lżejsze niż magnesy. Płacą za to znacznie niższym napięciem wyjściowym, dlatego w przedwzmacniaczach gramofonowych potrzebny jest dodatkowy stopień wzmocnienia; typowe wkładki MM mają napięcie na poziomie 2,5-5 mV, a wkładki MC od 0,2 do 0,7 mV (uśredniam).

A co, jeśliby jeszcze bardziej zmniejszyć masę „zawieszoną” na wsporniku? Można zmniejszać masę magnesów, ich rodzaj (np. na neodymowe), zmniejszać ilość zwojów cewek i średnicę ich drutu, ale te działania mają ograniczenia. Drastyczne zmniejszenie masy udało się osiągnąć dopiero przez zastąpienie magnesów we wkładce MM namagnesowanym elementem ze stali. Na stronie Soundsmitha widnieje interesujące zdjęcie porównujące wspornik z magnesami ze wspornikiem typu MI – różnica jest ogromna (wkładki typu MI noszą w jej firmowej nomenklaturze nazwę Fixed Coil).